Wnętrza pałacowe
Pałac rodziny Poznańskich to najbardziej efektowny budynek naszego miasta. Dzięki swej specyfice i niepowtarzalnym wnętrzom uznany został za najpiękniejszą rezydencję fabrykancką w Łodzi.
Wzniesiony został w końcu XIX wieku przez łódzkiego przemysłowca Izraela Kalmanowicza Poznańskiego, wielkiego potentata finansowego i właściciela jednego z największych zakładów bawełnianych w Łodzi w latach 80-tych XIX wieku. Rezydencja jest częścią kompleksu fabryczno – pałacowego charakterystycznego dla architektury przemysłowej Królestwa Polskiego II połowy XIX wieku. Należą do niego zabudowania fabryczne ( dzisiejsza Manufaktura) oraz domy mieszkalne dla robotników. Pałac jest najbardziej monumentalną, epatującą bogactwem formy i detalu architektonicznego rezydencją fabrykancką w Łodzi. Budowany był etapami przez kilkanaście lat od 1898 do 1903 r. Autorem pierwszego projektu architektonicznego był Hilary Majewski. Później pałac był wielokrotnie modyfikowany, a formę zbliżoną do obecnej otrzymał po ostatniej przebudowie wg. projektu Adolfa Zeligsona w latach 1901-1903.
Wystrój sal jest eklektyczny z zachowaniem elementów dekoracji secesyjnej. To właśnie zabytkowe wnętrza jak również nasze ekspozycje muzealne oddają atmosferę i przepych XIX wiecznej architektury rezydencjonalnej, ukazując jednocześnie styl życia miejscowej burżuazji. Tutaj są miejsca w których kiedyś przebywali Poznańscy, przyjmowali swoich gości, organizowali spotkania na których podejmowano ważne decyzje handlowe, czy też po prostu miejsca w których toczyło się zwykłe, codzienne życie rodzinne.
W tym miejscu zaczyna się długa i fascynująca opowieść o mieście które kiedyś było prężnym ośrodkiem przemysłowym, o niezwykłym Pałacu, ale również o ludziach – wybitnych mieszkańcach miasta związanych a muzyką, literaturą, teatrem i plastyką.( warto tu wspomnieć o wystawach biograficznych prezentowanych w naszym Muzeum tworzących „Panteon Wielkich Łodzian”) – jest wśród nich jedyna na świecie kolekcja pamiątek po Arturze Rubinsteinie wybitnych wirtuozie muzyki poważnej. To również gabinet pokazujący życie i twórczość Jerzego Kosińskiego, Aleksandra Tansmana czy profesora Jana Karskiego.
Na szczególną uwagę zasługują dwie największe sale mieszczące się w części reprezentacyjnej Pałacu. To sala balowa i sala jadalna, które udostępnione są dla naszych gości. Sale cechuje niezwykle bogaty wystrój, różnorodności zdobień i finezyjne detale secesyjne.
Do pałacu Poznańskich przylega przepiękny ogród - stanowiący zresztą integralną część kompleksu pałacowo – fabrycznego. Początkowo miał on charakter ogrodu - parku typu angielskiego z nieregularnymi w kształcie alejkami. Następnie, w 1902 roku urządzony został ponownie jako ogród tzw. "spacerowy" zaprojektowany przez Leona Grabowskiego - właściciela łódzkiej firmy ogrodniczej. Wystrój ogrodu stanowiły wówczas "gaiki drzew i krzewów, trawniki krótko strzyżone i barwne kwietniki oraz fontanna. Kępy drzew i wysokich krzewów, skupione były głównie wzdłuż parkanu /.../ oddzielającego fabrykę, przez co wysłaniały budynek administracji i budynki fabryczne." Z pałacu do ogrodu wiodło wyjście połączone z półkolistym tarasowym zejściem do ogrodu oraz wysuniętym podium, okolonym schodami. Dalsze zmiany w wyglądzie ogrodu zależały od kolejnych użytkowników. W 1933 roku pałac zaadaptowano na użytek Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi. W tym czasie zlikwidowano ogród zimowy. Zmieniono również aranżację ogrodu.
Dobudowa oficyny pałacu w latach pięćdziesiątych XX wieku, znacznie zmniejszyła powierzchnię ogrodu. W jego południowej partii, w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu, zachował się częściowo nieregularny kształt alejek a także stary drzewostan. W ostatnich latach zainicjowano kolejną aranżację zieleni w ogrodzie z dalszymi nasadzeniami drzew i ozdobnych krzewów. W wyniku przeprowadzonych prac konserwatorskich - w miejscu niegdyś usytuowanej fontanny, której obrys zaznaczono odmiennym kolorem niż bruk - odtworzono niewielki dziedziniec. Poniżej fontanny, na osi widokowej odtworzono tralkową balustradę z symetrycznie usytuowanymi schodami prowadzącymi w głąb alejek ogrodowych.
We wrześniu 2007 roku, na północny-wschód od dziedzińca, usytuowana została zabytkowa fontanna ( powstała w latach 1903 – 1911) w formie wielkiej kulistej misy zdobionej podłużnymi puklami, wspartej na czworobocznym cokole ozdobionym figurą nagiej młodej kobiety. Fontanna to dzieło łódzkiego rzeźbiarza Wacława Konopki (1889 – 1938), która pierwotnie znajdowała się w ogrodzie posesji przy ul. Wigury 4 w Łodzi.
Pałacowy ogród jest dzisiaj miejscem plenerowej prezentacji zwanej Aleją Rzeźb. Dzieła prezentowane przez wybitnych artystów rzeźbiarzy, przedstawicieli różnych pokoleń, różnych postaw twórczych, wykonane z różnych materiałów, odmienne nie tylko w formie ale i w treści - znakomicie komponują się z zielenią ogrodu na tle eklektycznej budowli pałacu Poznańskich. Dwie z nich powstały w 1990 roku podczas międzynarodowej imprezy plastycznej "Konstrukcja w procesie": Słońce, Tadashi Hashimoto [Japonia] i Siłacze, Ilan Averbuch [USA].
